Nowe struny potrafią całkowicie odmienić brzmienie akustyka, ale ich zakładanie wymaga kilku precyzyjnych ruchów. Pokażę, jak założyć struny do gitary akustycznej bez uszkodzenia mostka, jak dobrać odpowiedni komplet, ile zostawić zapasu przy kluczach oraz jak ustabilizować strój po wymianie.
Poprawnie założone struny szybciej się stabilizują i lepiej brzmią
- Dobierz struny stalowe przeznaczone do gitary akustycznej, a nie do klasycznej.
- Wymieniaj je pojedynczo, jeśli robisz to pierwszy raz.
- Kulka struny musi oprzeć się pod mostkiem, a kołek powinien dociskać ją od góry.
- Przy kluczu zostaw około 5-8 cm zapasu, aby wykonać kilka równych zwojów.
- Po założeniu kompletu gitarę trzeba kilka razy nastroić i delikatnie rozciągnąć struny.
Dobierz właściwy komplet i przygotuj stanowisko
Do typowej gitary akustycznej potrzebujesz strun stalowych z metalową kulką na końcu. Nie pomyl ich ze strunami nylonowymi do gitary klasycznej. Założenie stalowego kompletu do klasyka może doprowadzić do uszkodzenia gryfu lub mostka, ponieważ te instrumenty mają inną konstrukcję i są przystosowane do mniejszego naprężenia.
Jeśli nie wiesz, jaki rozmiar wybrać, na początek najbezpieczniejszy będzie komplet o średniej lub lekkiej grubości, na przykład .011-.052 albo .012-.053. Cieńsze struny łatwiej dociskać i wygodniej sprawdzą się początkującym, natomiast grubsze zwykle dają pełniejsze brzmienie, lecz mocniej obciążają palce i instrument.
Przygotuj gitarę, nowy komplet, tuner, obcinaczki oraz korbkę do kluczy z wyciągaczem kołków. Przyda się też miękka ściereczka. Ja kładę instrument na stole wyłożonym ręcznikiem i podpieram gryf, bo gitara nie przesuwa się wtedy przy wyjmowaniu kołków.
- nie przecinaj napiętej struny,
- nie podważaj kołka ostrym metalowym narzędziem,
- przygotuj pojemnik na stare struny i kołki,
- sprawdź, czy nowy komplet pasuje do gitary stalowej.
Jak bezpiecznie zdjąć stare struny
Najłatwiej wymieniać struny jedną po drugiej. Dzięki temu mostek, siodełko i gryf cały czas zachowują podobne podparcie, a początkujący nie musi później zastanawiać się, gdzie przebiega każda struna.
- Poluzuj wybraną strunę kluczem, aż całkowicie straci napięcie.
- Odegnij ją lekko przy mostku i delikatnie wciśnij końcówkę do wnętrza gitary.
- Wyjmij kołek palcami albo wyciągaczem znajdującym się w korbce.
- Wyciągnij strunę z otworu mostka, a potem usuń jej drugi koniec z klucza.
Jeżeli kołek nie chce wyjść, najczęściej blokuje go kulka starej struny. Nie używaj wtedy kombinerek przy samym drewnie. Wciśnięcie struny do środka zwykle zwalnia nacisk i pozwala wyciągnąć kołek bez rysowania mostka.
Możesz zdjąć wszystkie struny naraz, jeśli chcesz wyczyścić podstrunnicę. Przy pierwszej wymianie odradzam jednak ten wariant. Łatwiej się pomylić, a przy starszym instrumencie gwałtowna zmiana naprężenia może ujawnić problemy, które wcześniej były niewidoczne.
Przy mostku liczy się ułożenie kulki i kołka
Wsuń nową strunę do otworu w mostku końcówką z metalową kulką. Następnie włóż kołek rowkiem skierowanym w stronę struny i lekko go dociśnij. W większości gitar rowek powinien być zwrócony w stronę gryfu, ale konstrukcje mogą się różnić, dlatego najlepiej odtworzyć ułożenie poprzedniej struny.
Teraz pociągnij strunę delikatnie do góry i jednocześnie dociśnij kołek. Kulka powinna oprzeć się pod płytką mostka, a nie zatrzymać na samym końcu kołka. Jeśli kulka siedzi na kołku, podczas strojenia może wypchnąć go do góry, a struna nagle puści.
Po prawidłowym osadzeniu kołek powinien siedzieć stabilnie, ale nie trzeba wbijać go na siłę. Zbyt mocne wciskanie może uszkodzić kołek albo krawędź otworu. W gitarach z mostkiem bez kołków strunę przewleka się zgodnie z konstrukcją mostka, więc nie należy próbować wciskać tam standardowych pinów.
Równe zwoje przy kluczu utrzymują strój
Poprowadź strunę przez rowek w siodełku i skieruj ją do właściwego klucza. Układ w standardowym stroju wygląda od najgrubszej struny tak: E, A, D, G, H, E. Cienkie struny znajdują się bliżej dolnej krawędzi główki, patrząc od strony gryfu.
Przeciągnij strunę przez otwór w trzpieniu i zostaw około 5-8 cm luzu. Przy najgrubszych strunach wystarczy zwykle nieco mniej, natomiast cienkie struny potrzebują większego zapasu, bo łatwiej ślizgają się na trzpieniu.
Zagnij strunę przy otworze i zacznij nawijać ją korbką. Zwoje powinny układać się równo, jeden pod drugim, w kierunku podstawy trzpienia. Zwykle wystarczą 2-3 zwoje na strunach basowych i 3-5 na cieńszych. Nadmiar zwojów nie poprawia stabilności, tylko utrudnia strojenie.
Podczas nawijania kontroluj dwie rzeczy. Struna musi pozostać w rowku siodełka, a kołek mostka nie powinien się unosić. Jeśli któryś element przesuwa się, zatrzymaj się i popraw ułożenie zamiast dokręcać dalej.
Po wstępnym nastrojeniu możesz odciąć nadmiar drutu, zostawiając około 5 mm końcówki. Nie rób tego przed naciągnięciem struny, bo zbyt krótki zapas może wysunąć się z klucza.
Strojenie po wymianie wymaga cierpliwości
Nowe struny przez pewien czas się rozciągają, dlatego pierwsze strojenie nie będzie trwałe. Ustaw standardowy strój E-A-D-G-H-E, a potem delikatnie pociągnij każdą strunę kilka razy na środku długości, używając niewielkiej siły. Nie szarp jej gwałtownie, szczególnie jeśli nie masz jeszcze wprawy.
Po takim rozciągnięciu strój spadnie. Nastroj gitarę ponownie, odczekaj kilka minut i sprawdź ją jeszcze raz. Przy nowym komplecie zwykle potrzeba 3-5 rund strojenia, zanim instrument zacznie trzymać wysokość dźwięku przez dłuższy czas.
| Objaw | Prawdopodobna przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Kołek wyskakuje podczas strojenia | Kulka nie oparła się pod płytką mostka | Poluzuj strunę, popraw jej położenie i ponownie dociśnij kołek |
| Strój szybko ucieka | Luźne zwoje albo nierozciągnięta struna | Ułóż zwoje równo i delikatnie rozciągnij strunę |
| Struna brzęczy | Nie leży prawidłowo w siodełku lub mostku | Sprawdź rowki i punkty podparcia |
| Struna pęka przy kluczu | Ostry rant otworu lub zbyt mocne zagięcie | Przerwij wymianę i obejrzyj trzpień oraz krawędź otworu |
Jeśli po kilku próbach struna nadal wyraźnie się rozstraja, problemem nie musi być sposób zakładania. Przyczyną może być zużyty klucz, źle wyprofilowane siodełko albo uszkodzony kołek. W takim przypadku dalsze dokręcanie nie pomoże i lepiej pokazać gitarę lutnikowi.
Po czym poznać, że wymiana się udała
Sprawdź, czy wszystkie struny biegną prosto przez rowki siodełka, kołki siedzą na podobnej wysokości, a zwoje na kluczach nie nachodzą chaotycznie na siebie. Zagraj każdą pustą strunę i kilka dźwięków na wyższych progach. Brak nagłego brzęczenia i stabilny strój to najlepszy znak, że wszystko zostało założone poprawnie.
Nowe struny mogą brzmieć jaśniej i bardziej metalicznie niż poprzedni komplet. To normalne, szczególnie przy strunach fosforobrązowych lub świeżo rozpakowanych. Jeśli dźwięk szybko matowieje, struny rdzewieją albo są szorstkie pod palcami, nie czekaj na ich pęknięcie. Wymiana wtedy poprawi nie tylko brzmienie, lecz także komfort gry.
Mały nawyk, który przedłuża życie strun
Po każdym graniu przetrzyj struny suchą, miękką ściereczką. Pot i tłuszcz z dłoni przyspieszają korozję, zwłaszcza cienkich strun wiolinowych. Ten prosty gest zajmuje mniej niż minutę, a często wyraźnie wydłuża ich użyteczność.
Jeśli wymieniasz komplet pierwszy raz, przeznacz na całą czynność około 20-30 minut. Nie śpiesz się przy mostku i kluczach, bo właśnie tam powstaje większość problemów. Po kilku wymianach procedura stanie się rutyną, a gitara odwdzięczy się czystszym, pełniejszym brzmieniem.
